Atak na Łotwę, jeśli kiedykolwiek nastąpi, wymaga od Rosji przygotowania nie tylko wojskowego, ale również informacyjnego. I nie chodzi zupełnie o społeczeństwa zachodnie, a o własnych ludzi, którym Putin ewentualnie będzie musiał wytłumaczyć, dlaczego wciąga kraj w wojnę z NATO. Rosjanie będą musieli po raz kolejny uwierzyć swojemu szalonemu przywódcy i jego wyrafinowanie paranoicznemu otoczeniu, że Federacji Rosyjskiej grozi egzystencjalna katastrofa i że to nie Władimir Putin, ale właśnie Zachód ją na nią sprowadzi.
Czy atak na Łotwę to ochrona dla Rosji? Nie.
Współczesna wojna, jak głosi wiele podręczników do jej prowadzenia, opiera się w 50 procentach na sile kinetycznej, czyli na armii, czołgach, artylerii czy na samolotach i bombardowaniach, a w 50 procentach na walce informacyjnej. Społeczeństwo agresora musi wyrazić zgodę na wysyłanie swoich synów, mężów i braci na front i śmierć w bezsensownej z dotychczasowe punktu widzenia wojnie. Władza, aby móc zaatakować inne państwo i zmienić spokojne status quo swojego narodu musi znaleźć na tyle przekonujące argumenty lub przeprowadzić na tyle skuteczną kampanię dezinformującą, aby ludzie uwierzyli w strach i zagrożenie ze strony nieagresywnego sąsiada. Jak istnieniu gigantycznej Rosji może zagrozić niewielka Łotwa? Sama Moskwa stanowi około 5 procent powierzchni tego bałtyckiego kraju, a jeśli porównać liczbę ludności, to tylko w stolicy Federacji Rosyjskiej mieszka 7 razy więcej ludzi (ok. 13 mln) niż w całej Łotwie (ok. 1,9 mln). Gdzie więc ma znajdować się to egzystencjalne zagrożenie dla Rosji?
Putin stosuje kilka zabiegów. Ugruntowana już dla jego propagandy ścieżka to odwoływanie się do historii, która może według niego uzasadnić atak na niepodległe państwo. Niejednokrotnie w rosyjskich, reżimowych mediach, czy w wypowiedziach propagandowych ekspertów od dawnych dziejów słyszeliśmy, że Łotwa historycznie należy się Rosji, bo była częścią Związku Radzieckiego między 1940 a 1991 rokiem. Problem w tym, że większość łotewskiego społeczeństwa uznaje te 51 lat za okupację, a nie dobrowolny sojusz. Podobnie zresztą, jak PRL postrzegany jest przez Polaków. Tereny współczesnej Łotwy stały się niepodległym państwem w roku 1918, po wielu latach zaborów, zgotowanych przez Imperium Rosyjskie jeszcze w XVIII wieku, czyli w tym samym okresie, kiedy upadała Rzeczpospolita.
Historia, ludność, język. Atak na Łotwę potrzebuje uzasadnienia
Historia to grunt. Po nim pojawiają się tezy o ochronie rosyjskiej ludności. Taki gambit wymyśliła w XVIII wieku caryca Katarzyna II, rozsiewając obywateli Imperium po różnych zakątkach świata i planując, że w przyszłości trzeba będzie jakoś „chronić” młode pokolenia wyrastających poza krajem obywateli. Według jej założeń miał to być nakierowany na lata projekt kolonizacji różnych ziem przez Rosję.
Dziś Putin idzie tą drogą. W ten sposób doprowadził do rozbudzenia ruchów separatystycznych na Donbasie, ale także w Gruzji, czy w Mołdawii. Podobne narracje próbowano rozbudzać w Finlandii, na Litwie, w Estonii i wreszcie właśnie na Łotwie, która w 2025 roku odnotowywała około 23-24 procent swoich obywateli, deklarujących narodowość rosyjską. Jeszcze więcej mieszkańców, szczególnie w Rydze, nie uważa się za Rosjan, ale mówi po rosyjsku.
Czytaj także: Stworzyli 49 milonów fejkowych kont w sieci. Europol rozbił farmę trolli w Łotwie [UJAWNIAMY SZCZEGÓŁY]
Czy na Łotwie są separatyści? Te ruchy osłabły po 2022 roku
Specyficznym regionem na Łotwie jest okręg Łatgalia i miasto Dyneburg. Co jakiś czas rosyjska propaganda stara się podsycać tam ruchy separatystyczne, bo region zamieszkuje około 50 procent Rosjan i znajduje się on na styku granic Białorusi i Federacji Rosyjskiej. W kremlowskiej narracji pojawia się podobna do Donbasu w Ukrainie, czy Naddniestrza w Mołdawii koncepcja utworzenia tam tzw. Latgalskiej Republiki Ludowej. Dyskusja na ten temat rozgorzała ponownie w 2025 roku, kiedy lokalne wybory wygrała partia Andrejsa Elksniņša, uznawanego za nastawionego prorosyjsko polityka. Trudno jednak samego mera Dyneburga uznać za separatystę, a ruchy te osłabły jeszcze po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku.
Łotewskie służby wszelkie tego typu hasła uznają za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i starają się je ograniczać. Dlatego na Łotwie w ostatnich latach przeprowadzono szereg reform wzmacniających łotewską tożsamość narodową.
Reformy bezpieczeństwa na Łotwie
Od lat 90. w Łotwie istnieje termin tzw. nieobywatela, czyli człowieka, który mieszka na terenie Łotwy, ale w 1991 roku nie otrzymał automatycznie obywatelstwa. Posiadają oni jedynie prawo pobytu i najczęściej właśnie rosyjski paszport, ale są zasiedleni w kraju od pokoleń. Po 2022 roku Ryga zaostrzyła przepisy wobec nich i zaczęła wymagać m.in. zdania egzaminu ze znajomości języka łotewskiego, by pobyt przedłużać. Nie wprowadzono jednak żadnej masowej lub przymusowej deportacji tej ludności.
Jakiś czas temu, uzasadniając to dekolonizacją, Łotwa zdecydowała o wprowadzeniu do szkół nauczania jedynie w języku łotewskim, wcześniej niektóre placówki oświatowe mogły prowadzić zajęcia po rosyjsku. Łotewski stał się jedynym językiem urzędowym, a w kontaktach np. z administracja publiczną wymagana jest podstawowa znajomość łotewskiego. Nie ma jednak żadnego zakazu, aby używać języka rosyjskiego prywatnie, czy na ulicy. Prowadzone są natomiast kursy językowe dla mniejszości narodowych, a rząd stara się ograniczać wpływ rosyjskich mediów na terenie kraju.
Większość z tych działań prorosyjscy politycy na Łotwie oraz sama Moskwa starają się używać propagandowo, twierdząc, że rosyjska ludność jest uciskana. Ale te argumenty, podobnie, jak narracja historyczna jeszcze nie wystarczają, by podsycić nastroje korzystne dla Rosji.
Czytaj także: Rosja to informacyjne getto w społeczeństwie informacyjnym
Atak na Łotwę i groźby Kremla wobec NATO
Kreml zaostrza więc też kolejne komunikaty, tym razem już o zabarwieniu militarnym. Kilkukrotnie w ostatnich miesiącach docierały informacje, że w przestrzeni powietrznej Łotwy znalazły się ukraińskie drony. Moskwa podchwyciła możliwość wykorzystania tych incydentów i wprost oskarżyła Rygę o udzielenie pomocy Ukrainie i zezwolenie na wystrzeliwanie z jej terytorium ukraińskich dronów bojowych, atakujących Rosję. „Nawet członkostwo w NATO nie uchroni was przed karą za pomoc terrorystom” – głosiły komunikaty Rosji z 19 maja 2026 roku.
Zarówno rząd łotewski, jak i przedstawiciele Ukrainy zaprzeczyli tym oskarżeniom. Ze słów rzecznika prasowego ukraińskiego MSZ wynika, że Kijów nigdy nawet nie prowadził rozmów z Łotwą, Litwą, Estonią, czy Finlandią o tego typu działaniach.
Specjaliści z amerykańskiego, niezależnego Instytutu Studiów nad Wojną już po raz kolejny w swoim raporcie dotyczącym właśnie Łotwy i Państw Bałtyckich, doszli do wniosku, że Rosja nasila swoje wysiłki mające na celu ustalenie warunków informacyjnych dla ewentualnej przyszłej agresji.
Służba Wywiadu Zagranicznego Rosji (SWR) poinformowała, że ukraińscy operatorzy dronów już rozmieścili się w łotewskich bazach wojskowych. SWR wyraźnie zasugerowała również, że Rosja zamierza zaatakować domniemane ukraińskie punkty startowe dronów, odnosząc się do łotewskich baz wojskowych, a także łotewskich ośrodków decyzyjnych w odpowiedzi na domniemane ukraińskie ataki z terytorium Łotwy.
Ukraińskie drony nad Estonię skierowała Moskwa? Jest taka możliwość
Jak czytamy w analizie: Kreml często wykorzystuje SWR do szerzenia skrajnych i bezpodstawnych narracji mających na celu destabilizację innych krajów i uzasadnienia potencjalnej rosyjskiej ingerencji i agresji. Według ISW, a także rządu w Kijowie, to rosyjskie środki walki elektronicznej (EW) zaeróciły drona z rosyjskiej przestrzeni powietrznej i skierowały go do Estonii, 80 km od granic z Rosją.
ISW wcześniej odnotowało doniesienia o katastrofach ukraińskich dronów na terytorium państw bałtyckich i fińskich, prawdopodobnie w wyniku rosyjskich działań walki elektronicznej.
Walka z dronami bowiem, to nie tylko karabiny czy rakiety obrony przeciwlotniczej. Jednym ze sposobów ich unieszkodliwiania jest zakłócanie sygnału lub odcięcie od internetu albo sieci komórkowej, dzięki którym się poruszają. Właśnie dlatego Ukraińcy niszczyli wieże przekaźnikowe na terenie Białorusi, bo te zapewniały rosyjskim Shahedom ciągłość sygnału, nawet jeśli któraś z częstotliwości zostałaby zakłócona.
Czytaj także: Drony na froncie. Tak wygląda nowa wojna na niebie
Technologia jest do tego stopnia zaawansowana, że specjaliści potrafią zmienić koordynaty będącego już w powietrzu drona i skierować go w inne miejsce. Rosjanie na froncie często obchodzą ukraińskie systemy walki radioelektronicznej i korzystają z małych dronów FPV podłączonych do sieci przez kable światłowodowe na szpulach. Takie rozwiązanie jest jednak możliwe jedynie na krótkich dystansach. Dalekosiężne drony bywają programowane i lecąc coraz częściej korzystają ze sztucznej inteligencji. Są też urządzenia, które są w stanie zakłócić działanie GPS, dlatego w nowoczesnych dronach coraz rzadziej stosuje się takie rozwiązania.
