Przez lata i przez różne administracje w USA podejmowano szereg prób osłabienia dolara poprzez przyjmowanie odpowiedniej polityki. Od czego zależy cena dolara? Eksport amerykański i konkurencyjność produkcji mogą ucierpieć w momencie, gdy silny dolar zniechęca do sprzedaży produktów za granicę, co z kolei ogranicza zyski i hamuje reinwestycje. Konsekwencje kontroli przewartościowania dolara mogą być znaczące i co więcej niezamierzone.
Jack Jarmon (autor PostPravda.Info) i Donald Bugdal (ekspert z Wall Street)
Historia USA i historia dolara
Najbardziej dramatyczny démarché stał się znany jako „szok Nixona” z 1971 roku. W latach 60. nadpodaż dolarów amerykańskich wywołała przewartościowanie, które przekroczyło zdolność USA do pokrycia globalnej wartości swoimi rezerwami złota. W reakcji Richard Nixon zawiesił wymienialność dolara na złoto. Nixon wprowadził również cła, aby „stworzyć więcej lepszych miejsc pracy; powstrzymać wzrost kosztów życia; chronić dolara przed atakami międzynarodowych spekulantów walutowych”.
Inne kraje odpowiedziały na ten ruch, tworząc bloki walutowe, co wywołało presję spekulacyjną na dolara i zasadniczo zlikwidowało strukturę stałych kursów wymiany na rzecz znanego nam do dziś systemu płynnych kursów. Wydarzenia te oznaczały koniec systemu z Bretton Woods, stworzonego po zakończeniu II wojny światowej, który miał na celu ustabilizowanie światowego porządku finansowego po upadku i powojennym chaosie.
W swojej pierwszej kadencji Ronald Reagan pozwolił dolarowi na znaczne umocnienie. Jednak do 1985 roku jego administracja zmieniła ten kurs z powodu narastających obaw handlowych. Zamiast Nixonowskiego podejścia do „łagodnego zaniedbania”, Reagan był bardziej interwencjonistyczny. Jego administracja koordynowała działania z innymi głównymi gospodarkami, aby wpływać na wartości walut – przynajmniej wtedy, gdy służyło to amerykańskim interesom gospodarczym. Reagan później podpisał Porozumienie Plaza w swojej drugiej kadencji.
Czytaj także: Trump uważa, że Bóg jest po jego stronie. Co to oznacza? [OPINIA]
Umowa z 1985 roku miała na celu deprecjację dolara amerykańskiego, w szczególności wobec Niemiec i Japonii, które utrzymywały znaczne nadwyżki handlowe ze Stanami Zjednoczonymi. Porozumienie było sukcesem w osiągnięciu celów USA i miało poważny wpływ na gospodarkę japońską.
Dolar znacznie stracił na wartości wobec głównych walut, ale przyczynił się do zapoczątkowania i utrwalenia tzw. „straconej dekady” w Japonii. Gwałtowne umocnienie jena przyczyniło się do przedłużającego się okresu stagnacji gospodarczej w Japonii w latach 90. i później. Chociaż przygotowało to grunt pod Porozumienie z Luwru w 1987 roku, które miało na celu zapobieżenie dalszemu spadkowi dolara i ustabilizowanie kursów wymiany.
Wielu ekonomistów uważa Porozumienie Plaza za przykład skoordynowanej międzynarodowej polityki pieniężnej. Chociaż osiągnęło pewną krótkoterminową stabilność kursów wymiany, to ten wysiłek rządów w celu manipulowania wartościami walut ostatecznie uległ siłom rynkowym i niezdolności rządów do zobowiązania się do polityk stabilizacji walutowej, które często byłyby sprzeczne z ich własnymi krajowymi potrzebami gospodarczymi.
Czytaj także: Cła wtórne od USA dla handlujących z Rosją, Wenezuelą i Iranem. Kto od nich ucierpi?
Historia dolara a G7 i kryzys z 2009 roku
W ciągu następnych kilku dekad USA kontynuowały okresowe wysiłki w zarządzaniu kursami walut, głównie poprzez skoordynowane polityki gospodarcze z członkami G7. Ale w tych latach siły rynkowe odegrały dużą rolę w kształtowaniu kursów wymiany między głównymi graczami gospodarczymi świata. Te siły rynkowe obejmowały prowadzony przez USA boom technologiczny z końca lat 90., który ostatecznie doprowadził do umocnienia się dolara. Potem nastąpiło rozprężenie tzw. bańki dot-com i późniejszy kryzys finansowy z 2008 roku, który znowu spowodował osłabienie dolara, doprowadzając do historycznego dołka amerykańskiej waluty.
Reakcja USA na kryzys finansowy obejmowała silne bodźce fiskalne i masową akcję łagodzenia polityki monetarnej, w ramach której Rezerwa Federalna obniżyła stopy procentowe niemal do zera i wdrożyła bezprecedensowe zakupy papierów wartościowych w ramach polityki ilościowego luzowania (QE). Chociaż polityki te nie były bezpośrednio ukierunkowane na kursy wymiany walut, doprowadziły do szybkiego i energicznego ożywienia aktywności gospodarczej w USA, co w połączeniu ze statusem dolara jako bezpiecznej przystani i dominującej waluty świata, zakończyło jego spadek i ostatecznie doprowadziło do ożywienia, gdy FED zaczął podnosić stopy procentowe w 2015 roku.
Od pandemii COVID do America First
Podobna dynamika miała miejsce po pandemii Covid, kiedy dolar amerykański osiągnął najwyższy poziom od prawie dwóch dekad w 2022 roku i utrzymywał tę siłę do początku 2025 roku. Utrzymująca się siła dolara w połączeniu z jego pozycją jako wiodącej waluty świata, wraz z głębokimi i dobrze regulowanymi rynkami papierów wartościowych w USA, stymulowała silny napływ kapitału zagranicznego do USA, co pomogło podnieść ceny aktywów i zapobiec gwałtownemu wzrostowi stóp procentowych, nawet gdy deficyty rządu USA wzrosły do rekordowych poziomów.
Jednak negatywną stroną tej przewagi napływu kapitału były rosnące deficyty bilansu handlowego, które w połączeniu z obawami dotyczącymi imigracji, pomogły napędzać protekcjonistyczną politykę pod tytułem „America First” wywodzącej się od obecnej republikańskiej administracji.
Teraźniejsza polityka wysokich ceł i względne osłabienie dolara są postrzegane jako środki przywracania konkurencyjności USA poprzez ułatwianie eksportu i zmniejszanie konkurencyjności importu. Teoretycznie te taryfy i słabszy dolar wymuszą bardziej zrównoważone stosunki handlowe z krajami, które obecnie mają duże nadwyżki handlowe z USA, niezależnie od naturalnych przewag konkurencyjnych.
Czytaj także: PISM: „USA poddadzą Ukrainę. Bez względu czy wygra Trump, czy Harris”
Trump i przyszła historia dolara
Druga strona medalu jest przedstawiona w raporcie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z czerwca 2025 roku. Prognozuje on prawie pięćdziesięcioprocentowy spadek tempa wzrostu krajowego PKB USA w tym i następnym roku z powodu rosnących kosztów handlowych, które są wynikiem wojen handlowych zainicjowanych przez Donalda Trumpa. Od początku roku dolar amerykański osłabił się o około 10% w stosunku do koszyka walut jego głównych partnerów handlowych. Chociaż ten spadek wspiera cele „America First”, pozostaje do ustalenia, czy został on zaaranżowany przez obecną administrację USA, czy też był spowodowany niepewnością gospodarczą stworzoną przez wahania polityki administracji reublikańskiej, zwłaszcza w odniesieniu do handlu zagranicznego. Dalszemu spadkowi dolara sprzyjają narastające ataki administracji na niezależność Rezerwy Federalnej, a także obawy o przyszłe deficyty wynikające z niedawno uchwalonej „wielkiej, pięknej ustawy”.
Przyszły kierunek dolara i to, czy ten kierunek będzie pozytywny, czy negatywny dla wzrostu gospodarczego w USA i na świecie, jest niepewny. Jego niedawny spadek może zostać zahamowany przez traderów walutowych pokrywających swoje krótkie pozycje na dolarze, lub może zostać pogorszony, jeśli wzajemne cła wywołają wojny handlowe na całym świecie.
W dłuższej perspektywie znaczenie dolara i jego rola jako dominującej waluty świata prawdopodobnie ulegną erozji. Niewiele, jeśli w ogóle cokolwiek, administracja USA będzie w stanie zrobić w tej sprawie, a obecna administracja może faktycznie przyspieszyć koniec hegemonii dolara poprzez błędy polityczne.
Kenneth Rogoff, przewodniczący Katedry Ekonomii Międzynarodowej na Harvardzie i były główny ekonomista Międzynarodowego Funduszu Walutowego, argumentował, że przyszła stabilność dolara jest daleka od pewności. We fragmencie swojej książki pt. „Nasz dolar, twój problem” przedstawia następującą centralną myśl i ostrzeżenie: „Największe zagrożenia dla supremacji dolara pochodzą z wewnątrz i nie ma znaczenia, która partia jest u władzy, zwłaszcza jeśli jedna lub druga ma jej za dużo”.
Jack Jarmon wykładał stosunki międzynarodowe na University of Pennsylvania i Rutgers University, gdzie był również zastępcą dyrektora Centrum Dowodzenia, Kontroli i Interoperacyjności dla Zaawansowanej Analizy Danych. W połowie lat 90. był doradcą technicznym USAID dla Rosyjskiego Komitetu Prywatyzacji w okresie transformacji gospodarczej.
Donald Bugdal był Starszym Analitykiem Kredytowym na Wall Street. Jego praca polegała na ocenie zdolności kredytowej głównych korporacji publicznych w szerokim spektrum branż i Przedsiębiorstw Sponsorowanych przez Rząd (GSE). Jest absolwentem Wharton School of Business na University of Pennsylvania i założycielem Donald J. Bugdal & Associates, firmy doradztwa finansowego z siedzibą w rejonie Nowego Jorku.
