Najważniejsze punkty i podsumowanie: nawet do 23 rosyjskich dronów naruszyło polską przestrzeń powietrzną 10 września. Zdaniem analityków nie był to przypadek. Polska stała się kolejnym celem Moskwy.
- Omijając Słowację i Węgry, a uderzając w Polskę, Moskwa wysłała wyraźny sygnał: wsparcie Warszawy dla Ukrainy niesie ze sobą ryzyko, a determinacja NATO wynikająca z artykułu 5 traktatu została wystawiona na próbę.
- Premier Donald Tusk apelował o spokój, choć krytycy twierdzą, że „życie jak dotychczas” nie jest już możliwe. Sekretarz generalny NATO, Mark Rutte, zapewniał, że sojusznicy obronią każdy centymetr terytorium, ale same słowa muszą być poparte działaniami – ekonomicznymi, politycznymi i wojskowymi na odpowiednią skalę.
- Naruszenie przestrzeni powietrznej było również wyzwaniem rzuconym prezydentowi Trumpowi i testem wiarygodności USA. To, co wydarzy się teraz, pokaże, czy Zachód zdoła odstraszyć agresora – czy też pogrąży się w bierności.
Polska będzie ofiarą działań Putina?
W nocy z 9 na 10 września do 23 rosyjskich dronów wtargnęło w polską przestrzeń powietrzną. Jak podkreśla historyk wojskowości Phillips O’Brien, analiza trajektorii lotu jednoznacznie wskazuje: „To był bez wątpienia rosyjski atak. Skąd to wiemy? Wszystkie bezzałogowce wleciały do Polski – żaden nie naruszył przestrzeni powietrznej sojuszników Rosji: Słowacji czy Węgier. Rosjanie szerokim łukiem ominęli swoich partnerów, atakując wyłącznie Polskę. To nie mogło być przypadkiem. Owszem, rosyjskie systemy bywają zawodne, ale 14 dronów wlatujących do Polski? To musiało być celowe”.
Trudno się z tym nie zgodzić – naruszenie polskiego nieba było aktem agresji. Atakiem. Jednocześnie jednak niewielka liczba maszyn sugeruje, że nie chodziło o rozpętanie wojny, lecz o wysłanie sygnału.
To było ostrzeżenie.
Polska została skarcona przez Putina, że dalsze wsparcie dla Ukrainy może skończyć się poważną eskalacją rosyjskich działań – może kolejnymi dronami, może rakietami, a może nawet czołgami i piechotą na północy kraju.
Nielegalny prezydent Rosji, Władimir Putin, dał do zrozumienia, że ma wolę i środki, by przenieść wojnę poza Ukrainę – także do Polski.
Premier Donald Tusk, komentując sytuację, stwierdził, że choć „jest ona poważna”… „nie ma powodu do paniki”. To prawda. Błąd Tuska polegał jednak na tym, że dodał: „Życie będzie toczyć się dalej normalnie”. Otóż – nie będzie. Polska stała się celem rosyjskiego awanturnictwa wojennego, a dla Polaków nic już nie będzie takie samo.
NATO zostało postawione przed testem – czy artykuł 5 o wzajemnej obronie to tylko puste frazesy i „zaniepokojenie”, czy realna, militarna odpowiedź na atak na sojusznika.
Sekretarz generalny NATO, Mark Rutte, odpowiedział mocno: „Sojusznicy okazali solidarność z Polską i potępili lekkomyślne działania Rosji. Jasne jest, że naruszenie przestrzeni powietrznej minionej nocy nie było incydentem odosobnionym. Sojusznicy są zdecydowani bronić każdego centymetra terytorium NATO”.
NATO musi odpowiedzieć
Rutte przypomniał też, że bezpieczeństwo Europy jest nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem Ukrainy: „Rosja prowadzi niebezpieczną wojnę agresywną przeciw Ukrainie, nieustannie atakując cywilów i infrastrukturę cywilną. Sojusznicy są zdeterminowani, by zwiększać wsparcie dla Ukrainy wobec eskalacji rosyjskiej kampanii”.
Ale solidarność, determinacja i górnolotne przemówienia nie obronią ani Ukrainy, ani Polski. Nie odstraszą też Putina. Jeśli NATO nie zareaguje adekwatnymi krokami – gospodarczymi, politycznymi i wojskowymi – przyszłość sojuszu stanie pod znakiem zapytania.
Ten atak miał jeszcze jeden adres. Był policzkiem wymierzonym prezydentowi Trumpowi. Putin zademonstrował, że nie traktuje ani jego, ani Ameryki poważnie. Że można ich prowokować, obrażać i ośmieszać – bez konsekwencji.
I że będą zbyt sparaliżowani strachem, by odpowiedzieć. Innymi słowy, Putin próbuje powiedzieć Trumpowi: jesteś słabym prezydentem.
Teraz to do amerykańskiego przywódcy należy, by udowodnić, że jest inaczej.
O autorze: dr Alexander Motyl, Rutgers University
Dr Alexander Motyl jest profesorem nauk politycznych na Rutgers-Newark. Specjalizuje się w tematyce Ukrainy, Rosji i ZSRR oraz w badaniach nad nacjonalizmem, rewolucjami, imperiami i teorią polityki. Autor książek, m.in. Pidsumky imperii (2009), Puti imperii (2004), Imperial Ends: The Decay, Collapse, and Revival of Empires (2001), Revolutions, Nations, Empires (1999), Dilemmas of Independence: Ukraine after Totalitarianism (1993), The Turn to the Right (1980). Redaktor m.in. The Encyclopedia of Nationalism (2000) i The Holodomor Reader (2012). Publikuje regularnie w czasopismach naukowych, mediach opiniotwórczych i prowadzi blog „Ukraine’s Orange Blues”.
