Nie milknie oburzenie społeczne w Ukrainie po ujawnieniu przez śledczych NABU i SAP afery korupcyjnej, w której główną rolę mieli grać ludzie powiązani z prezydentem Wołodymyrem Zełeńskim i jego partnerzy biznesowi z czasów kariery telewizyjnej. Największy polityczny z kolei przeciwnik Zełeńskiego, Petro Poroszenko i jego posłowie z partii Europejska Solidarność zablokowali mównicę Rady Najwyższej Ukrainy, domagając się ustąpienia całego rządu, a nie tylko odwołania dwóch ministrów.
Petro Poroszenko: To główne postulaty opozycji
W porządku obrad wczorajszego posiedzenia ukraińskiego parlamentu znalazły się dwie dymisje – ministra sprawiedliwości Hermana Hałuszczenko i minister energetyki Switłany Hrynczuk. Zdaniem Petro Poroszenko to zbyt mało, bo w aferę wokół Timura Minducza, jego zdaniem zaangażowanych miało być co najmniej pięć osób z kręgów obecnej władzy.
„Cały ten skorumpowany gabinet musi w końcu podać się do dymisji. Nie chodzi o personalia, ale o system rządzenia. Nie chodzi tylko o wymianę rządu, ale o przywrócenie mu podmiotowości politycznej” – mówił Petro Poroszenko z mównicy. Przywódca Europejskiej Solidarności uważa za konieczne utworzenie nowej, realnej koalicji, a nie tej, która istnieje „jako małżeństwo między „Sługami Narodu” a resztkami OPZH”.
OPZH to nieistniejąca, zlikwidowana w 2022 roku partia uznawana w Ukrainie za reprezentantów poprzedniej prorosyjskiej władzy. Był z nią związany między innymi spowinowacony z Putinem Wiktor Medweczuk, odpowiedzialny według czeskiej Służby Kontrwywiadu Wojskowego za próby wpływania na wybory do parlamentu europejskiego w 2024 roku oraz za finansowanie skrajnych organizacji i partii w Unii Europejskiej, w tym w Belgii, Niemczech czy w Polsce. ABW mimo, że już półtora roku temu dostało informacje od czeskich służb, kto mógł być w Polsce opłacany przez Medweczuka, to do dziś tego nie ujawniło.
W 2022 roku OPZH przestało istnieć, a jej posłowie utworzyli nowe ugrupowanie o nazwie Platforma dla Życia i Pokoju, której szefem został Jurij Bojko, polityk uznawany za prorosyjskiego, silnie związany z poprzednim rządem Wiktora Janukowycza i jego Partią Regionów.
Dlatego Petro Poroszenko uważa, że „nowa koalicja, która zjednoczy wszystkie patriotyczne siły polityczne, musi utworzyć rząd jedności narodowej, złożony ze specjalistów o nieskazitelnej reputacji”. To postulat, który Petro Poroszenko powtarza od wielu miesięcy. Być może szef partii Europejska Solidarność liczy na to, że zajmie w takim tworze wysokie stanowisko, gdy pozycja obecnego prezydenta zostanie znacznie osłabiona.
Sam Petro Poroszenko w publicznych wypowiedziach twierdzi, że jest przeciwnikiem przeprowadzania wyborów w czasie stanu wojennego, ale jednocześnie sugeruje, że do dymisji powinien podać się najbliższy człowiek Wołodymyra Zełeńskiego, czyli szef gabinetu prezydenta Andrij Jermak. Także przyjaciel prezydenta Ukrainy jeszcze z czasów kariery telewizyjnej w programie Kwartał 95.
Postulaty Petro Poroszenko popierają politycy innych opozycyjnych partii w tym partii „Holos” Kiry Rudik oraz „Baćkiwszczyna”, której przewodzi była premier Ukrainy Julia Tymoszenko. Warto dodać, że ani Rudik, ani Tymoszenko, ani Poroszenko nie cieszą się dziś tak szeroką sympatią wśród Ukraińców, jak w czasach Pomarańczowej Rewolucji czy podczas i po Majdanie z roku 2014.
Niemniej ich zdaniem dymisja całego rządu i powołanie w jego miejsce nowej formuły władzy, a także odejście Andrija Jermaka, mogłby odbudować zaufanie do Ukrainy wśród zagranicznych partnerów. To o tyle ważne, że dziś w Turcji prezydent Wołodymyr Zełeński, który przebywa w podróży zagranicznej m.in. do Francji i Hiszpanii, ma spotkać się nie tylko z prezydentem Erdoganem, ale również ze specjalnym wysłannikiem Donalda Trumpa Stevenem Witkoffem, by rozmawiać o kształcie ewentualnego porozumienia pokojowego z Moskwą. Jak podkreślają komentatorzy BBC – dobrze by było, gdyby Zełeński podczas takich negocjacji miał w ręku silny mandat poparcia.
Przed wyjazdem, podczas spotkania z premier Ukrainy Julią Swyrydenko, prezydent Zełenski zaznaczył, że wyniki audytu przedsiębiorstw państwowych, ogłoszone po śledztwie NABU, wpłyną na dalsze decyzje kadrowe. Premier Swyrydenko poinformowała 13 listopada, że Ukraina przeprowadzi audyt wszystkich przedsiębiorstw państwowych, w tym również przedsiębiorstw energetycznych.
Przypomnijmy, że 10 listopada organy antykorupcyjne Ukrainy ujawniły, że wokół państwowego przedsiębiorstwa Energoatom, które zarządza energią jądrową w Ukrainie, zorganizowana była siatka korupcyjna, która mogła wyprowadzić z firmy nawet 100 milionów dolarów. Na jej czele według dostępnych dziś danych miał stać bliski przyjaciel prezydenta Zełeńskiego Timur Mindicz. Zanim jednak został zatrzymany zdołał uciec z kraju, najprawdopodobniej przez Polskę do Izraela.
Czytaj więcej: Kim jest Timur Mindicz? 100 milionów dolarów łapówek i grupa przestępcza na szczytach władzy w Ukrainie. Tak działał „szlaban”
Petro Poroszenko mówi też o Fire Point
Po wyjściu na światło dziennie szczegółów przestępczego mechanizmu, pytania i wątpliwości zaczęły pojawiać się wokół firmy Fire Point. Przedsiębiorstwo to zajmuje się między innymi produkcją dronów kamikadze i rakiet dalekiego zasięgu o nazwie Flamingo. Już kilka miesięcy temu śledczy dziennikarze z Kyiv Independent donosili, że według nich istnieją nieprawidłowości związane między innymi z zawyżaniem cen przez firmę dowodzoną przez Denisa Shtilermana.
Denis Shtilerman zaprzeczył tym słowom, a także pogłoskom, że z jego projektem związany jest w jakikolwiek sposób Timur Mindicz. Jak wyjaśniał, Mindicz rzeczywiście interesował się zakupem udziałów w przedsięwzięciu, ale spotkał się z odmową ze strony Fire Point.
Shtilerman twierdzi, że jest większościowym właścicielem firmy, natomiast prawnie zarejestrowanym właścicielem jest Jegor Skaliga, były organizator produkcji filmowej, który według Shtilermana posiada 2 procent udziałów.
17 listopada, a więc już po aferze korupcyjnej związanej z Energoatomem, do rady nadzorczej Fire Point dołączył były sekretarz stanu USA w pierwszej administracji Donalda Trumpa Mike Pompeo. Posunięcie to według firmy ma na celu zaostrzenie nadzoru na czas trwania dochodzenia prowadzonego przez organy antykorupcyjne.
„Strategiczne spostrzeżenia Sekretarza Pompeo i jego dogłębna wiedza na temat spraw globalnych będą nieocenione w miarę naszego rozwoju i wzmacniania praktyk zarządzania” – podała firma w oświadczeniu, nie wspominając jednak o samym śledztwie.
Według duńskiego ministra obrony, Fire Point planuje w najbliższych miesiącach wybudować w Danii fabrykę paliwa rakietowego. Fire Point chce ponad dwukrotnie zwiększyć moce produkcyjne, w tym w zakresie produkcji pocisków manewrujących Flamingo. Duński rząd przyjął specjalną decyzję zezwalającą na budowę zakładu w mieście Skridstrup, ignorując przy tym ponad 20 obowiązujących przepisów i regulacji.
